Naslovna Projekti Zlatiborom širom

Zlatiborom širom

Realizacija projekta „Zlatiborom širom“, koji je sufinansirala opština Čajetina, počela je u aprilu 2018. godine.

Posle istraživanja arhivske građe, knjiga i štampe iz prve polovine XX veka, pripremljeno je više desetina tema, sa do sada nepoznatim ili malo poznatim materijalom o razvoju Zlatibora i Čajetine, koji je kroz članke plasiran na stranicama Zlatiborskog biltena i sajtu Udruženja „Kolektiv Užice“.

Pre četiri decenije, legendarni hroničar Zlatibora Ljubiša Đenić Rujanski oglasio se u Glasniku Etnografskog muzeja sa desetinama narodnih poslovica koje je prikupio u zlatiborskim selima.
Razvoj turizma na Zlatiboru počeo je na Palisadu. Taj deo planine važio je za „najosunčaniji“ pa su još od početka XX veka ovde podignute prve krčme i gostionice. U početku ovi objekti su počinjali sa radom samom registracijom kod vlasti, ali s vremenom zahtevano je da ispune uslove kako bi dobili dozvolu da za upis u objekte namenjene ugostiteljstvu i turizmu.
Kosidbe su nekada okupljale na desetine kosaca. naročito kada se radilo o velikim prostranstvima pod livadama. Kosidba je uglavnom bila moba, a za nadnicu se radilo kada su košene parcele u vlasništvu opština, okruga ili banovine
U prvim decenijama XX veka sreske i opštinske vlasti su organizovale i sprovodile hajke na "zverinje". Lovci su pozivani u hajke kad god bi vukovi ili lisice pričinile veće štete "u stadu" lokalnog stanovništva.
Posle Mijaila Jevremovića, na Palisadu su mehane i pansione gradili Vojin Paunović, Radosav Bučevac, Milomir Čolović, Ilinka Marković, Veljko Kremić…
Ne zna se zbog čega je sreska vlastu krajam 1931. godine pozivala Manojla Bralovića, 31-ogodišnjeg kafedžiju iz Drenove, ali pošto se ni posle trećeg poziva nije pojavio u Čajetini "radi saopštenja" Načelstvo ga je, krajem januara 1932. godine, kaznilo sa 10 dana zatvora i 25 dinara.
Iako su se industrijski (fabrički) gumeni opanci pojavili sredinom tridesetih godina XX veka, na Zlatiboru su se sve do 50-ih godina prošlog veka gumeni opanci pravljeni ručno – od spoljne automobilske gume.
Jedini automobil u srezu, vlasništvo industrijalca Gvozdena Popovića iz Mokre Gore, 1938. godine potrošio 412 kilograma benzina
Prva sijalica na Zlatiboru zasvetlela je 1916. godine kada su austrijske okupacione snage podigle malu centralu na ugalj za osvetljavanje hotela na Kraljevoj Vodi. Godine 1929. kupljena je dinamo mašina koja je davala svetlo za hotel više jezera i dve vile. Tri godine kasnije, kupljen je i dizel motor koji je davao struju.
Na spisku praznovanja danas je na prvom mestu Nova godina. Međutim, ne tako davno prelazak iz jedne u drugu godinu pominjao se samo usput.